isen voor verlichting op de werkplek

Het belang van eisen met betrekking tot kwaliteit van verlichting in werkruimten 

De volgende teksten en tabel zijn een vrije vertaling van een gedeelte van de nieuwste ISO norm 8995:2002(E) CIE S 008/E-2001. Deze internationale standaard is vervaardigd door CIE-TC 3-21 en ISO/TC 159/SC 5. Het vervangt de publicatie CIE 29.2-1986 en is in overeenstemming met de 'Verlichtingseisen voor 'in door' werkruimten. 

Normen gemaakt door de Commissie Internationale de l'Éclairage (CIE) vormen een beknopte samenvatting van alle gegevens die betrekking hebben op de aspecten van licht en verlichting en die een definitie nodig hebben om internationale duidelijkheid en harmonie te bevorderen. CIE normen zijn daarom een primaire bron van internationaal geaccepteerde gegevens. 

Inleiding 
Goede verlichting bewerkstelligt een omgeving waarin mensen in staat zijn deze omgeving en haar componenten goed te zien en zich hierin veilig te bewegen. Daarnaast is goede verlichting van groot belang om verschillende werkzaamheden efficiënt, accuraat en veilig te kunnen uitvoeren zonder dat hierbij onnodige vermoeidheid of discomfort optreden. De verlichting van een ruimte kan verzorgd worden door het daglicht, elektrisch licht of een combinatie hiervan. 

Bij het creëren van goede verlichting moet niet alleen aandacht worden besteed aan de kwantiteit maar ook aan de kwaliteit van de verlichting. Aan de kwantiteit wordt voldaan wanneer voldoende lampen zijn ingezet om het juiste verlichtingsniveau te behalen, terwijl de kwaliteit van de verlichting wordt bepaald door de wijze waarop het licht de ruimte binnenkomt, de kleurkarakteristiek van de lichtbron en het oppervlak zelf. Bovendien speelt bij een goede kwaliteit verlichting ook de verblindinggraad een belangrijke rol. In de straks volgende tabel, waarin eisen en aanbevelingen zijn opgenomen voor vrijwel alle voorkomende werkzaamheden en ruimten, zal dus niet alleen aandacht worden besteed aan de verlichtingssterkte maar ook aan het discomfort dat ontstaat door verblinding en naar de minimale kleurweergave (zie ook 'lichtbegrippen' op deze site). Deze tabel wordt dan ook aangemerkt als een standaard (zie ook de nieuwe norm ISO 8995:2002(E) CIE S 008/E-2001) waarin díe parameters zijn opgenomen die, mits juist ingevuld, comfortabele visuele voorwaarden opleveren. De aanbevolen waarden worden bovendien aangemerkt als zijnde representatief voor een juist evenwicht tussen de eisen met betrekking tot veiligheid, gezondheid en een efficiënte verrichting van de werkzaamheden. De waarden kunnen bovendien daadwerkelijk worden bereikt met praktische en energiezuinige oplossingen. Tenslotte bestaan er visuele ergonomische parameters zoals de zichtbaarheidaspecten en de karakteristieken van de gebruikte gereedschappen en de taak zelf. Deze parameters zijn in staat de visuele kundigheid van de uitvoerder te beïnvloeden en hiermee dus ook zijn prestaties. Door ook deze parameters te optimaliseren zullen prestaties verbeteren zonder dat er eigenlijk iets aan de lichtbron zelf wordt veranderd zoals de lichtsterkte. Voorbeelden van het verbeteren van de ergonomische parameters zijn het vergroten van het contrast tussen de taakattributen die worden gebruikt, het vergroten van het beeld middels vergrootglazen en het aanschaffen van een lichtsysteem waarmee lokaal en nauwkeurig het licht kan worden gericht. 

Maatgevende referenties 
De nieuwe norm, waarover in het begin werd gesproken, is onder andere gebaseerd op onderstaande normen. Deze normen waren ten tijde van publicatie geldig en kunnen geïnteresseerden eventueel verder helpen met het uitdiepen en verzamelen van informatie met betrekking tot de eisen die gesteld worden aan 'indoor' verlichting. 

Definities 
In het algemeen zijn de gebruikte termen in deze tekst en tabel standaard en gedefinieerd in de CIE Verlichtingswoordenlijst (CIE 17.4 - 1987). Er worden echter ook termen gebruikt die hierin niet staan vermeld en daarom hier worden gedefinieerd. 

Overzicht van de eisen die worden gesteld aan de juiste verlichting 
De volgende tabel specificeert enkel de eisen met betrekking tot verlichting die gebruikt wordt in werkplaatsen binnenshuis, met het doel de mensen in deze ruimten hun werkzaamheden efficiënt, veilig en comfortabel te kunnen laten uitvoeren gedurende de gehele werkperiode. 

De tabel verklaart dus niet op welke manier de lichtsystemen en -technieken moeten worden ontworpen om de oplossingen voor specifieke werkplaatsen te optimaliseren. Deze zijn te eventueel vinden in de relevante CIE handleidingen en rapporten. 

Verklaring kolomtitels